چیزی به محرم نمانده است. از این طرف هم، چند روزی نیست که از عید غدیر می‌گذرد. حالا که در این میانه‌ایم، تصمیم گرفتم داستان حیرت‌انگیزی را برایتان تعریف کنم.

یادم هست بچه که بودم مادرم نمی‌گذاشت پیراهن مشکی‌ام همیشه تنم باشد و مثلا با آن بخوابم یا... . از تکیه که برمی‌گشتیم می‌گفت که عوضش کنم. و وقتی می‌پرسیدم چرا؟  می‌گفت لباس عزای امام حسین احترام دارد. پیرهنی که با آن برای امام حسین سینه زدی متبرک است!

آن موقع سکوت می‌کردم و گاهی شاید با اکراه درش می‌آوردم. و شاید هم در دلم، در همان عالم کودکی می‌خندیدم.

امروزه هم احساس می‌کنم اگر برای خیلیها این حرف را بزنی، بخندند. نه که همه‌ چیز منطقی شده و بدون دلیل نمی‌شود حرف زد!! همه می‌گویند که ای آقا این حرفهای عوامانه را رها کن.

اما من تازه همین امروز، بعد از آنکه داستان آقای جمال الدین خلعی را خواندم، یک چیزهایی برایم روشن شد. تازه فهمیدم مادرم رعایت چه چیزی را می‌کرد. راستش را بخواهید کمی جا هم خوردم.

من تازه فهمیدم که امام حسین با همه چیز و همه کس فرق دارد. امام حسین چیزی مثل اکسیر است. امام حسین فرقش با بقیه این است که دیگران فقط جان دارند ولی امام حسین جان‌بخش هم است. و پرعجبتر اینکه امام حسین به هر چیزی که برای او باشد جان می‌دهد. هر چیز!

من تازه فهمیدم که همه پیراهنهای مشکی که برای محرم است، زنده‌اند.

من امروز تازه فهمیدم که آن گرد و غباری که جمال الدین را نجات داد هم زنده بود. چون یک جورایی به امام حسین ربط داشت. آخر مگر مرده می‌تواند کاری بکند؟ تا چه رسد به اینکه کسی را نجات دهد؟!

بیشتر از این بی‌تابت نگذارم. جمال الدینِ داستانِ من، چیزی حدود 750 سال قبل به دنیا آمد، آن هم بعد نذر و نیازهای مادرش. او بچه همین نزدیکیهای ما، همین شهر حلّه‌ی عراق بود.

راستی تا یادم نرفته برایتان بگویم که ماجرا را از کتاب الغدیر برایتان تعریف می‌کنم. وقتی الغدیر را برداری و شعرای قرن هشتم را بیاوری، دومین نفری که علامه از او نوشته، همین دوست جدید من، جمال الدین است. (نمی‌دانم چرا از دیروز تاحالا اینقدر محبت این آدم افتاده تو دل من).

نمی‌دانم، شاید خدا به مادر جمال الدین فرزندی نمی داد. یا شاید هم چیز دیگری بود که یک روز مادرش به صرافت می‌افتد که بنشیند و نذری بکند تا شاید خدا توفیق مادر شدن را نصیبش کند و کودکی به او بدهد.

یادم رفت بگویم که پدر و مادر جمال الدین هرچند مسلمان بودند اما از آن دسته از سنی‌ها بودند که به شدت با خاندان پیامبر دشمنی داشتند. یا به تعبیر الغدیر ناصبی بودند.

خلاصه، این خانم نذر می‌کند که اگر خدا پسری به او بدهد او را برای کشتن زائران امام حسین بفرستد!

از قضا، خدا به او پسری می‌دهد و پس از بزرگ شدنش، تصمیم می‌گیرد که به نذرش عمل کند. بنابر این جمال را مهیا کرده و راهی می‌کند.

جمال پسر خوبی است. حرف مادرش را گوش می‌کند. برای نذر مادرش هم احترام قائل است. از آن طرف، از این جماعت هم که خوشش نمی‌آید. بنابر این راه می‌افتد به طرف کربلا.

جمال الدین وقتی نزدیک کربلا می‌شود. آن پشت مشتها، کنار گذرگاه اصلی کربلا مخفی می‌شود و منتظر که کاروان زائران از راه برسد.

جمال چه کند که جوان است و خوابش کمی سنگین. از کاروان هم که فعلا خبری نیست. همین است که خوابش می‌برد. گفتم خوابش هم که سنگین است. بنابر این تا چشمهای او گرم می‌شود، کم کمک قافله‌ی زوّار فرا می‌رسد. کاروان که می‌آید، بی‌آنکه او متوجه شود از آنجا عبور می‌کند و می‌رود و او همچنان دارد خواب می‌بیند.

جاده‌ی خاکی و یک کاروانِ شلوغ با آن همه پیاده و سواره و آدم و اسب و شتر، نتیجه‌اش گرد و خاکی است که اطراف جاده را می‌گیرد. از جمله جمال الدین را که آن کنار به خواب رفته است.

از اینجا به بعد را بگذارید خود جمال الدین برایتان بگویند. آخر ماجرا از زبان خود شخص خیلی جذابتر است:

جمال که داشت خوابش را تعریف می‌کرد و این جملات را می‌گفت من یاد این شعر افتادم که:

من به قربان کف پای سگ کوی نگاری            کو خاک کف پای سگ کوی تو باشد

بله عزیزان، جمال الدین که دلش زنده شده بود به عشق، دیگر به حلّه برنگشت و مجاور حضرت حسین شد و سالها در کربلا زندگی کرد.

جمال ذوق شعر هم داشت، شعر هم زیاد می‌گفت. الان بعد از 750 سال هرچه از او مانده، همه‌اش در مدح اهل بیت است.

علامه امینی در الغدیر، ایشان را همراه شعرش جزو شاعران قرن هشتم و جزو غدیر سُرایان آورده است.

می‌دانم متنم خیلی طولانی شده است، اما حیفم آمد که چند بیتی از این شعر روان و پرمعنایش برایتان نیاورم. هرچند خود شعر بسیار روان است اما گفتم شاید برای بعضیها سخت باشد به هیمن خاطر  ابیات را ترجمه هم کردم:

حَبَّذا یَومُ الغدیرِ   یَومُ عیدٍ وَ سُرورِ

به به از روز غدیر  روز عید و روز سرور

اِذْ اَقامَ المُصطَفی مِن بَعدِهِ خَیرَ اَمیرِ

قائلاً هذا وَصیِّی  فِی مَغیبی وَ حُضوریِ

وقتی که گفت این وصیّم در غیاب و در حضورم

وَ الذی طاعَتُهُ فَرْضٌ عَلی اَهلِ العُصوریِ

فَاَطیعُوهُ تَنالُوا  القَصدَ مِن خَیرِ ذَخیرِ

پیرویش پس کنید تا به خیر برترین رسید

یَا اَمیر النَّحلِ یَا مَن حُبُّهُ عَقدُ ضَمیریِ

وَ الذی یَنقِذُنی مِن حَرِّ نِیرانِ السَعیرِ

و ای نجاتبخش من از آتش سوزان

وَ الذی مِدحَتُهُ ما  عِشتُ اُنسی وَ سَمیریِ

و ای آنکه یادت  تا زنده‌ام انس من است

وَ الذی یَجعَلُ فِی المَحشرِ اِلی الخُلدِ مَصیریِ

و ای آنکه در محشر به جنت رهبرم

لَکَ اَخلَصتُ الوَلایا صَاحِبَ العِلمِ الغَزیریِ

برای جمال الدین علی بن عبد العزیز ابو محمد خلعی صلواتی بفرسیتید و دلتان را کم کم به یاد محرم سیاه بزنید. و یادتان نرود که هرچه حسینی شود زنده می‌شود. حتی همین خاک.

مرحوم مجلسی در بحار الانوار، طبق حدیثی که در عیون اخبار الرّض روایت شده است، نقل کرده‌اند که در این جا مراد از «ذبح عظیم» حضرت امام حسین است که از ذریه ابراهیم‌ است و او قربانی عظیمی بود که جانشین ذبح اسماعیل قرار گرفت. ترجمه حدیث از این قرار است: «عبد‌الواحد بن محمد بن عبدوس نیشابوری که در نیشابور عطار بود، در سال 352 نقل کرد که گفت این حدیث را از محمد بن علی بن قتیبه نیشابوری شنیدم که او نیز از فضل بن شاذان شنیده بود که گفت شنیدم از حضرت رض که می‌فرمود: چون خداوند به حضرت ابراهیم‌ دستور داد که به جای ذبح اسماعیل قوچی که فرستاده بود، ذبح کند، ابراهیم‌ در دل آرزو کرد که کاش فرزندش اسماعیل را به دست خود قربان کرده بود و امر به ذبح قوچ به او نشده بود، تا دلش همچون دل پدری که فرزندش را ذبح کرده به درد آید و سزاوار والاترین درجات اهل ثواب که در مصائب صبر می‌کنند، بگردد. خداوند ـ عزّوجلّ ـ به او وحی کرد که ای ابراهیم محبوب‌ترین خلق من نزد تو کیست؟ گفت: یا رب هیچ آفریده‌ای از آفریدگانت برای من محبوب‌تر از حبیبت محمّد‌ نیست. خداوند وحی کرد که یا ابراهیم آیا او عزیزتر است یا خودت؟ پاسخ داد:او عزیزتر است. خداوند پرسید: فرزند او برای تو عزیزتر است یا فرزند خودت؟ پاسخ داد: فرزند او. فرمود: قربانی شدن فرزند او به‌ظلم و ناحق به دست دشمنانش بیش تر دل تو را به درد می‌آورد یا کشته شدن فرزندت به دست خودت در راه طاعت من؟ پاسخ داد: قربانی شدن او به دست دشمنانش برایم دلازارتر است. خداوند فرمود: ای ابراهیم گروهی که گمان می‌کنند که از امّت محمّد هستند، فرزندش حسین را بعد از او از سر ظلم و عدوات می‌کشند؛ همچنان که گوسفندی را بکشند و با این کار، مستوجب غضب من می‌شوند. ابراهیم از این سخن بی‌تاب شد و دلش به درد آمد و اشک به دیدگان آورد. خداوند بار دیگر به او وحی کرد که ای ابراهیم، جزعِ تو را بر فرزندت ـ اگر او را کشته بودی ـ با جزعت برحسین و قتل او، فدیه و معاوضه می‌کنم، و برای تو رفیع‌ترین درجاتی که ثواب صبر بر مصائب است، قرار می‌دهم، و این همان است که فرمود: وفدیناه بذبح عظیم3.

 

1. سوره صافات، آیه 107. 2. سوره صافات، آیات 107 ـ 102، ترجمه‌ابوالقاسم پاینده.

3. بر

یک روز در گرماگرم جنگ، یکی از سپاهیان دشمن که شمشیر خود را از دست داده بود، نزد امیرالمؤمنین علی آمد و عرض کرد:

«ای علی شمشیر خوبی داری، کاش آن را به من می‌بخشیدی؛ زیرا من اکنون شمشیری ندارم.»

امام علی به پیروی از قرآن که می‌فرماید:«درخواست کننده را ازخود مران.»شمشیر خود را به سوی او انداخت و فرمود:«این شمشیر مال تو باشد.»

آن سرباز دشمن از این کار امام تعجب کرد و گفت:

آیا در چنین وقتی، شمشیر خود را به دشمن می‌دهی؟

امام علی فرمود:

«چه می‌توان کرد؛ زیرا تو دست نیاز به سوی من دراز کردی و محروم کردن سائل و نیازمند ـ هر چند که دشمن باشد از جوانمردی دور است.»

مرد جنگجوی، خود را به پای امام انداخت و گفت:

«آنچه تو را چنین بزرگوار ساخته، دین و آیین توست. دین تو را می‌پذیرم و دستان تو را می‌بوسم.»2

 

 

1. سوره وَالضّحی، آیه 10.

2. سفینة البحار، ج1، ص 413.

روی ما شاد است تا تو حاضری، باروی تو

جان ما خوش باد چون غایب شوی، با یاد تو

بنی اسرائیل را زاهدی بود هفتاد سال در صومعه نشسته و خدای را عبادت کرده بود. روزی به پیغمبر آن روزگار وحی آمد که زاهد را گوی: «نیکو روزگار به سر آوردی و عمری در عبادت من گذاشتی، تو را وعده دادم که به فضل و رحمت خویش بیامرزم.» زاهد گفت: «مرا به فضل خودش به بهشت می‌رساند. پس هفتاد سال عبادت من کجا به حساب آید و از آن چه آید؟» همان ساعت خداوند بر دندان او دردی سخت پدید آورد که از نهاد او فریاد بر آمد. نزد پیغمبر شد و زاری کرد و شفا خواست. وحی آمد که زاهد را گوی: «عبادت هفتاد ساله خواهم تا تو را شفا دهم!» زاهد گفت: «رضا دادم و شفای نقد خواهم. فردا تو خود دانی مرا خواه به دوزخ فرست خواه به بهشت.» وحی آمد که تمام عبادت هفتاد ساله در مقابل شفای درد دندان افتاد و چیزی نماند؛ جز فضل و رحمت من.2

 

1. سوره یونس، آیه 58.

2. برگرفته از تفسیر ادبی و عرفانی کشف الاسرار، تلخیص و نگارش حبیب اله آموزگار ص‌436.

برادران یوسف بر اثر حسادت به برادر خود، نقشه قتل یا تبعید او را کشیدند و چون به زشتی تصمیم خود واقف بودند، چنین گفتند: اقتلوا یوسف اَو اِطرحوه اَرضاً یخل لکم وجه ابیکم و تکونوا من بعده قوماً صالحین؛ «یوسف را بکشید یا او را در سرزمینی بیندازید تا مانعی سر راه شما و پدرتان نباشد و پس از آن مردمی صالح شوید.» یکی از راه‌های شیطان برای فریفتن آدمی، وعده‌های فریبنده است؛ مثلا می‌گوید: فعلاً این کار را انجام بده، پس از آن توبه می‌کنی و انسانی شایسته می‌شوی! حال بنگریم که آیا کار برادران با شیطان، به همین نقطه خاتمه یافت یا این که شیطان گام به گام آنان را در گناهان فزون‌تری فرو برد.   گناهان و خطاهای دیگر برادران پس از تصمیم بر قتل یوسف : 1. دروغ‌گویی به پدر: ارسله معنا غداً یرتع و یلعب؛ «یوسف را با ما بفرست تا بازی و تفریح کند.» 2. قسم دروغ: و انا له لناصحون؛ «ما قسم یاد می‌کنیم که یوسف را ناصح باشیم.» 3. خیانت در امانت و شکستن عهد و قول و قرار: و اجمعوا أن یجعلوه فی غیابت الجّب؛ «قرار بر آن گذاشتند که یوسف را در چاهی بگذارند.» 4. تصمیم بر کشتن برادر: «برادران قصد کشتن یوسف کردند؛ ولی یکی از آنان گفت: یوسف را نکشید.»

از درون تنور آتش زبانه می کشید ووحشت شعله های آتش در عمق جان حاضرین در قصر تزس عجیبی ایجاد می کرد صیانه مادر بود وجانش به بلندای زبانه های آتش برای فرزندانش پر میکشید .

اولین فرزند درون آتش گداخته ی تنور انداخته شد . بخشی از قلب صیانه هم به همراه شعله های آتش گداخته شد و خاکستر -صدای فرعون دوباره به گوش رسید آیا هنوز به خدای واحد ویکتا ایمان داری واز پرستش من سر باز میزنی ؟بغض صیانه وگریه های بی امان او مانع از اعلام مکرر  ایمانش به الله نبود . نوبت به فرزند شیر خوارش رسید این مصیبت دیگر قابل تحمل نبود ...آتش تنور دیگر در حال سرد شدن بود ولی خشم فرعون هر لحظه برافروخته تر می شد با انداختن صیانه در آتش گویی پایه های حکومت فرعون در آتش می سوخت اگر مردم بفهمند که یک زن آرایشگر آن هم آرایشگر دختر فرعون اینگونه در مقابل خدای مردم مصر ایستاده است چه خواهد شد ؟

خداوند به پاس این ثبات قدم در راه اعتقادات توحیدی توفیق زندگی مجدد وحضور در جمع ٣١٣نفر کارگزار حضرت مهدی عج را به صیانه ماشطه عنایت نمود .

تاریخ مشحون از زنانی است که صلابت ایمان خویش را چونان تابلویی زرین باف تا سرانجام تاریخ در معرض دید آیندگان قرار دادند وبرای همیشه تاریخ جایگاه ومنزلت واقعی زن در پرتو توحید را به نمایش وتحسین همگان گذاشتند .

در زمان ابو جعفر دوانیقی او به وزیرش دستور داد تا چاهی در قصرش حفر کنند کار حفاری چاه ادامه داشت تا اینکه در لایه های زیرین زمین حفره ای پیدا کردند که از آن باد سردی بیرون می آمد آنها سوراخ را بازتر کردند وسپس دو مرد را توسط دلوی به داخل سوراخ فرستادند بعد از مدتی طناب ها تکان خورد و آن دو را بیرون کشیدند یکی از دو مرد گفت ما مردان وزنان ومنزلها ولوازم قیمتی بسیاری را آن پایین دیدیم که همگی به سنگواره تبدیل شدند عده ای نشسته وعده ای خوابیده اند وقتی دست بر آنها کشیدم مثل گرد و غباری پراکنده شدند

آنان نامه ای به امام کاظم نوشتند و جریان را توضیح دادند امام علیه السلام سخت گریست و گفت آنها باقی مانده قوم عاد هستند که خداوند خانه های آنها را زیر ماسه ها فرو برده و آنها همان قوم احقاف یا ماسه ها می باشند